CAS numarası nedir ve neden önemlidir?
CAS numarası (CAS Registry Number), bir kimyasal maddeye Chemical Abstracts Service (CAS) tarafından verilen benzersiz kayıt numarasıdır. CAS, American Chemical Society’nin bir birimidir. Aynı maddenin onlarca farklı adı olabilir; CAS numarası ise tektir ve tedarikte maddeyi kesin olarak tanımlamanın en yaygın yoludur.
CAS numarası nasıl okunur?
CAS numarası tirelerle ayrılmış üç bölümden oluşur: ilk bölüm 2–7 haneli, ikinci bölüm 2 haneli, son bölüm tek haneli bir kontrol rakamıdır. Örneğin suyun CAS numarası 7732-18-5, gliserinin 56-81-5’tir.
Kontrol rakamı ile hata nasıl yakalanır?
Son hane, diğer rakamlardan hesaplanır: kontrol rakamı hariç rakamlar sağdan sola 1, 2, 3… ile çarpılır, toplanır ve toplamın 10’a bölümünden kalan alınır. 7732-18-5 için: 8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6 = 105 → kontrol rakamı 5. Bir CAS numarasındaki yazım hatası çoğu zaman bu hesapla fark edilir; ISF CHEM ürün sayfalarındaki CAS numaraları bu kontrolden geçirilmiştir.
CAS numarası neyi söylemez?
- Saflık ve kaliteyi: Gıda, ilaç (farmakope) ve kozmetik kalitedeki aynı madde aynı CAS numarasını taşır. Kalite, spesifikasyon ve analiz sertifikasıyla belirlenir.
- Karışımların bileşimini: Bitkisel yağ ve ekstraktlar gibi doğal karışımlar için tek bir CAS numarası, farklı ürün biçimlerini kapsayabilir.
- Mevzuat durumunu: Bir maddenin kozmetikte, gıdada veya ilaçta kullanılabilirliği ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilir.
CAS ve EC numarası farkı
Avrupa Birliği’nde maddeler ayrıca EC numarasıyla (EINECS, ELINCS veya NLP listelerinden) tanımlanır; REACH ve CLP kayıtlarında bu numara kullanılır. Teklif ve teknik doküman taleplerinde ürün adıyla birlikte CAS numarasını, kozmetik hammaddelerde INCI adını belirtmek yanlış ürün riskini azaltır.
Kaynaklar: CAS — CAS Registry, ECHA — Information on Chemicals, PubChem — Water (7732-18-5).